برای شروع کار وبلاگ خبری بردستان با مطلبی از فرهنگی شهرمان آقای اکبراندایشگر از افراد خبره و آگاه و دلسوز در خدمتتان هستیم این مطلب قبلاً در یکی از نشزیات بوشهر چاپ شده است و الان با اجازه او استفاده می کنیم .
بردستان دياري كه بايد از نو شناخت
اکبر اندایشگر
در هفته پيش تصويري از مسجد جامع وقلعه بردستان در يكي ا ز نشريه هاي استان توجه مرابه خود جلب كرد. باخود انديشيدم، باتوجه به وجود انبوه آثار باستاني و تاريخي ابنيه و امام زاده ها لازم است اطلاعاتي به مردم فهيم استان بوشهر ، به ويژه مسئولين و دست اندركاران سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و اداره كل اوقاف و امور خيريه داده شود ، شايد در اين رهگذرتغييرات اساسي در شناخت بردستان صورت گيرد .
براي شناخت يك منطقه تاريخي كارشناسان از سه شيوه استفاده مي كنند:
1- بررسي كتب تاريخي و خاطرات گردشگران و سياحاني كه از آنجا ديدن كرده اند: در مورد بردستان متأسفانه اطلاعات مكتوب خيلي كم وجود دارد و حتي نويسندگان نيز به قضيه جزئي نگريسته اند و فقط در كتب زير مطالبي بيان شده كه بيشتر به دوران دشتي بزرگ و بلوك پنجگانه آن در عهد قاجاريه بر مي گردد:
- فارسنامه ناصري نوشته حاج ميرزا حسن حسيني فسايي
- جغرافياي تاريخي خليج و درياي پارس نوشته عباس ميريان
- آثار باستاني سواحل و جزاير خليج فارس و درياي عمان نوشته احمد اقتداري
- دريانوردي ايرانيان نوشته اسماعيل رائين
- تاريخ بنادر و جزاير خليج فارس
2- توجه به موقعيت جغرافيايي،اجتماعي و اقتصادي منطقه: بايد پذيرفت تمامي سياحان و وقايع نگاران ايران در دوران گذشته بيشتر به مناطق خوش آب و هوا رفته و كمتر به مناطق دور و گرمسير رو كرده اند ؛ آمد و رفت مردم جنوب - با توجه به موقعيت جغرافيايي ، عدم وجود راه هاي مناسب و نبود وسايل نقليه- بيشتر با كشورهاي حاشيه خليج فارس بوده و كمتر با حكومت مركزي و شمال ايران ارتباط داشته اند
در كتب ترجمه شده استاد زنگنه درمورد بوشهر ديده مي شود كه تجار ، دريانوردان و حتي سياحان خارجي نسبت به نويسندگان و سياحان داخلي ارتباط بيشتري با بوشهر داشته اند .
3- حضور در منطقه و بررسي ابنيه و آثار به جا مانده: مهمترين شاخصي است كه مي تواند بردستان را خوب بشناساند .
متأسفانه اين شاخص هم قبل از پيروزي انقلاب اسلامي – هنگامي كه در بندر سيراف كاوشگري شد – و بعد از آن مورد توجه واقع نشده است .
در ذيل مطالبي آورده شده كه مي تواند در شناخت بهتر بردستان مردم و مسئولين را ياري نمايد هر چند كه امروزه شاهد تغييرات و تخريب هايي در بردستان هستيم كه محو آثار تمدني يك قوم را در بر دارد ؛
الف ) در بردستان دو چاه آب به نام «برزو» و «دوتا» و همچنين دو آب انبار- به ابعاد 26متر طول ، 4متر عرض و 8متر ارتفاع – در دو طرف بردستان وجود دارد كه با توجه به كثرت جمعيت و تقسيم آنها مي توان به اهميت منطقه پي برد .
ب ) منطقه وسيعي به نام «بُردو» در بردستان واقع شده كه به خاطر مشكلات گذشته ي مردم ، متأسفانه به تپه خاكي بدل شده است كه در دل آن اسرار گذشتگان بسيار نهفته و نياز به توجه و كاوشگري ويژه دارد .
ج )از سال 1379 تا كنون، سازمان ميراث فرهنگي نسبت به بازسازي مسجد جامع بردستان تلاش زايدالوصفي نشان داده است كه جاي تقدير است اما در سال جاري هنگام بازسازي مسجد، با تخريب كف ساختمان، پايه هاي ستون مسجد قبلي پيدا مي شود كه مسئولين از اين مسأله بي توجه عبور مي كنند هر چند كه در كتب تاريخي ساخت اوليه مسجد را به عمر ابن عبدالعزيز از خلفاي اموي نسبت داده اند.
اما سؤال اينست آيا اتفاقاتي كه در نيشابور و ديگر مكان هاي تاريخي رخ مي دهد و اطلاعات عظيم باستان شناسي به دست مي آيد غير از ستون ها و ديوارهايي است كه از دوران گذشته باقي مانده است ؟!
چه دليلي دارد كه بايد فعاليت هاي باستان شناسي در آن مكان ها مورد توجه و تبليغات رسانه اي قرار گيرد ولي از اين اتفاق مهم در استان حتي مردم نيز در جريان قرار نگيرند .
علاوه بر مسجد جامع، دو بناي مسجد ديگر كه در حال حاضر مخروبه مي باشند در بردستان وجود دارد كه بايد مورد كاوشگري قرار گيرد.
د ) وجود دو امامزاده جليل القدر – از نوادگان امام هادي (ع ) – خود شفا بخش قلوب بيمار مردم بوده كه متأسفانه اعلام مي گردد نام اين بزرگان در تاريخ نيست .
اما بازسازي قبر آقا سيد جمال الدين در دهه 60 و برخورد با كفن و جسد آن بزرگوار خود گوياي حقيقت است و نياز به تحقيقات خاص دارد .
در كشور ما هزاران امامزاده دفن هستند كه مزار آنها ملجأ ، پناگاه و شفابخش قلب جمع كثيري از مردم مي باشند ومردم نسبت به آنها احترام ويژه قائل هستند ولي شايد قبراندكي از آنها داراي سرداب بوده كه افراد ويژه در آن جا حضور مي يابند . اما به هنگام باز سازي كف ساختمان مسجد جامع و تخريب كف آن و همچنين تخريب اطراف مضجع شريف امامزاده سيد ابراهيم ، سردابي به ابعاد 30/3 متر طول ، 90/2 متر عرض و 30/1 متر ارتفاع كشف مي گردد و جالبتر اينكه دور ضريح مقدس از درون سرداب ، تعدادي جا شمعي – به گفته اهل محل، چراغون – پيدا شده و ميراث فرهنگي آنها را تحويل گرفته است . و همچنين درسرداب دو جسد نيمه كامل پيدا شده كه بيانگر اهميت اين امامزاده است زيرا به نقل از گذشتگان ، كساني كه مي خواستند چله نشيني كنند بايد در اين مكان مقدس به مدت مديدي بدون ارتباط با خلق، قرار گرفته تا بتوانند به مقام عرفاني نائل گردند .
ه ) در اين ديار علاوه بر مزارامامزاده سيد جمال الدين و فرزند بزرگوارشان سيد ابراهيم، مزار پنج امامزاده ديگر معروف به «پير» نيز وجود دارد كه خود گوياي حضور معنوي امامزادگان و اعتقاد راسخ مردم به خاندان پيامبر(ص) مي باشد.
و ) در بردستان قديم براي دفن اموات مراسم خاصي وجود داشته است كه از آن جمله مي توان به محل دفن جداگانه اموات اشاره كرد؛ مثلاً مقبره اي ويژه سادات، مقبره اي ويژه فلاحين و كارگران، مقبره اي ويژه شيوخ و بزرگان، مقبره اي ويژه كودكان و مقبره اي ويژه عموم كه در نوع خود در كشور بي نظير است و گوياي طبقاتي بودن اين ديار در گذشته مي باشد .
ز ) در بردستان عزاداري اباعبدا... الحسين(ع) از روزگاران بسيار دور اقامه مي شده و نكته ي جالب توجه جدا بودن حسينيه مردان و زنان از همديگر مي باشد به طوري كه حسينيه سادات، ويژه مردان در يك محله و حسينيه حاجيه شهربانو (حاجي شهرو)، ويژه زنان در محله ديگر قرار داشته است كه از حسينيه دوم تلي از سنگ باقي مانده و ساخت و سازي از آن زمان تاكنون بر روي آن صورت نگرفته است .
در پايان با توجه به مطالب فوق، موارد زير را به مسئولين امر در اداره كل اوقاف و امور خيريه و همچنين سازمان ميراث فرهنگي پيشنهاد كرده، باشد كه توجه ويژه مبذول فرمايند :
1- با تحقيق در اسناد تاريخي و زندگينامه فرزندان ائمه اطهار(ع) به ويژه امام هادي(ع) لازم است مسأله شجره نامه امامزادگان جليل القدر سيد جمال الدين و سيد ابراهيم مورد توجه قرار گيرد. هر چند كه در حال حاضر شجره نامه اي نزد سادات روستاي فال از توابع شهرستان لامرد استان فارس موجود است .
2- به همت بنياد شهيد و امور ايثارگران استان، كنار ساختمان امامزاده سيد جمال الدين، مقبره شهدا با يك نماي زيبا بازسازي شده كه جاي تحسين مي باشد اما براي بردستان زيبنده نيست كه ساختمان امامزاده به شكل فعلي باقي بماند و لازم است اداره كل اوقاف و امور خيريه نسبت به بازسازي اين مكان مقدس اقدام لازم به عمل آورد .
3- با توجه به پيدا شدن ستون هاي ساختمان قبلي مسجد جامع و كشف سرداب امامزاده سيد ابراهيم و پيدا شدن اشيايي از جمله تعدادي شمع دان، يك قطعه تخته به صورت كتيبه و همچنين اجساد در سرداب، ميراث فرهنگي مي تواند آنها را مورد بازنگري، تجزيه و تحليل قرار داده و حداقل قدمت آنها را جهت اطلاع اهالي محترم استان مشخص نمايد .
4- ديار بردستان جزء جدانشدني تاريخ كشور و جنوب ايران است و در حال حاضر دهها اشياء قيمتي نزد اهالي بردستان موجود مي باشد كه از منطقه «بُردو» و ساير مكان ها پيدا شده است لذا پيشنهاد مي گردد كه سازمان ميراث فرهنگي حداقل توجهي به ساختمان فعلي قلعه بردستان نموده و با استفاده از كار پژوهشي جناب آقاي فراز غلام زاده، نسبت به بازسازي اين مكان اقدام نمايد و با احداث موزه مردم شناسي شهرستان دير، گردشگران كشور را به سوي اين منطقه گسيل و مردم منطقه نيز نسبت به حفظ آثار گذشتگان خود راغب نمايد .
منابع ومآخذ:
- بندر ديرنگيني بر ساحل خليج فارس- عبدالحسين بحريني نژاد
مطلعين محلي:
حجه الاسلام حاج سيدعباس موسوي كراماتي
سيدجلال موسوي كراماتي
عبدالحسين بحريني نژاد